Bệnh Cúm mùa ở Trẻ em: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách chẩn đoán

Bài viết được tư vấn bởi Bác sĩ CKII, Thạc sĩ Hoàng Ngọc Anh – Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi Hải Phòng.

Cúm mùa ở trẻ là bệnh lý hô hấp rất phổ biến, đặc biệt trong giai đoạn giao mùa hoặc mùa đông. Hầu hết trẻ nhỏ đều có thể mắc cảm cúm nhiều lần trong những năm đầu đời do hệ miễn dịch còn non nớt. Việc nhận biết đúng dấu hiệu và hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh sẽ giúp cha mẹ chăm sóc bé an toàn, hạn chế biến chứng.

1. Cúm mùa là gì?

Cúm là tình trạng nhiễm virus đường hô hấp trên, gây ảnh hưởng đến mũi, họng và đôi khi cả phổi của trẻ.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ rất dễ mắc cúm vì thường xuyên tiếp xúc với nhiều người, nhiều bề mặt và chưa có thói quen tự bảo vệ như rửa tay đúng cách.

Trong 2 năm đầu đời, trẻ có thể mắc từ 8–10 lần cúm, điều này được xem là bình thường.

Ngoài ra, bệnh cúm do virus cúm (Influenza) tuýp A và B gây ra. Đây là hai chủng virus thường gây dịch mỗi năm, có khả năng lây lan mạnh và có thể dẫn đến biến chứng nặng.

2. Cúm lây qua đường nào?

Virus cúm và các virus gây cảm thông thường lây chủ yếu qua:

• Giọt bắn

Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, virus theo giọt nước bọt bay ra ngoài và lây sang trẻ ở gần.

• Tiếp xúc trực tiếp

Trẻ chạm vào tay người bệnh hoặc đồ vật nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

• Bề mặt nhiễm khuẩn

Virus có thể tồn tại vài giờ trên đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế, điện thoại…
Trẻ nhỏ thường xuyên sờ vào đồ vật nên nguy cơ nhiễm bệnh cao.

Thời gian lây truyền

Người bệnh có thể lây virus từ 24 giờ trước khi xuất hiện triệu chứng và trong 5–7 ngày sau đó.
Trẻ em thậm chí có thể lây kéo dài hơn.

3. Nguyên nhân gây bệnh

Khi trẻ nhiễm một loại virus, cơ thể sẽ tạo miễn dịch với loại đó. Tuy nhiên do số lượng virus rất nhiều, trẻ có thể bị cảm cúm nhiều lần trong năm.

Virus xâm nhập cơ thể qua đường:

• Không khí

Hít phải giọt bắn chứa virus.

• Tiếp xúc người – người

Người lớn chạm vào mũi, miệng rồi chạm vào tay trẻ.

• Chạm vào bề mặt nhiễm virus

Trẻ sau đó đưa tay lên mặt và bị nhiễm bệnh.

4. Dấu hiệu bệnh

• Sốt cao (39–40,5°C)
• Đau nhức người
• Đau đầu
• Đau họng
• Ho khan, ho tăng dần
• Nghẹt mũi, sổ mũi
• Mệt mỏi, uể oải
   

Một số trẻ có thể kèm:

• Buồn nôn
   
• Nôn
   
• Tiêu chảy
   

Thông thường, trẻ sẽ khỏi trong 5–7 ngày nhưng cảm giác mệt mỏi có thể kéo dài 2–4 tuần.

5. Phân biệt cảm lạnh và cảm cúm

6. Điều trị 

Việc điều trị phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Các phương pháp điều trị thường dùng:

• Thuốc hạ sốt – giảm đau (Acetaminophen/Paracetamol)

Giúp hạ sốt, giảm đau nhức.
⚠️ Không dùng Aspirin cho trẻ em.

• Thuốc kháng virus

Bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus (như Oseltamivir) để giảm triệu chứng và rút ngắn thời gian bệnh.
Hiệu quả nhất khi sử dụng trong 48 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng.

• Kháng sinh

Không có tác dụng với virus. Chỉ dùng khi trẻ có bội nhiễm vi khuẩn (viêm phổi, viêm tai giữa…).

7. Chăm sóc như thế nào?

Cha mẹ nên:

• Cho trẻ nghỉ ngơi nhiều
   
• Cho uống đủ nước (nước lọc, oresol pha đúng cách, sữa…)
   
• Hạ sốt đúng liều theo hướng dẫn bác sĩ
   
• Vệ sinh mũi + họng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý
   
• Giữ phòng thoáng, tránh khói thuốc
   
• Không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống ho mạnh
   

8. Ba mẹ có thể đưa trẻ đến khám tại Phòng khám Nhi bác sĩ Hoàng Ngọc Anh nếu xuất hiện các dấu hiệu

✔️ Sốt cao trên 39°C không hạ
✔️ Thở nhanh, khó thở, co lõm ngực
✔️ Lừ đừ, ngủ li bì
✔️ Co giật
✔️ Bỏ bú, nôn nhiều
✔️ Ho nhiều kéo dài trên 7 ngày
✔️ Trẻ dưới 6 tháng tuổi bị cúm